Altı metreye kadar büyüyebilen, çok gövdeli, kışın yaprak döken bir çalı veya küçük ağaç formundadır. Kabuğu kahverengi gri, pürüzsüz ve üzerinde belirgin lentiseller bulunan bir yapıdadır. Genç sürgünler sarımsı gri renkte, tüylü ve salgılı havlıdır. Yapraklar 5-12 cm uzunluğunda, 3-10 cm genişliğinde, yumurtamsı veya genişçe yumurtamsı formda olup kenarları testere dişli veya lobludur. Bitki tek evcikli olup hem erkek hem de dişi çiçekleri aynı bünyede barındırır. Erkek çiçekler kedicik formunda olup önceki yılın sonbaharında oluşur; dişi çiçekler ise tomurcuk içinde kalır ve sadece kırmızı stigmaları dışarıdan fark edilir. Meyveler küresel veya oval, sivri uçlu fındıklar olup parçalı bir meyve kadehi tarafından çevrelenmiştir. Çiçeklenme dönemi genellikle şubat ve mart ayları arasındadır. Altı metreye kadar büyüyebilen, çok gövdeli, kışın yaprak döken bir çalı veya küçük ağaç formundadır. Kabuğu kahverengi gri, pürüzsüz ve üzerinde belirgin lentiseller bulunan bir yapıdadır. Genç sürgünler sarımsı gri renkte, tüylü ve salgılı havlıdır. Yapraklar 5-12 cm uzunluğunda, 3-10 cm genişliğinde, yumurtamsı veya genişçe yumurtamsı formda olup kenarları testere dişli veya lobludur. Bitki tek evcikli olup hem erkek hem de dişi çiçekleri aynı bünyede barındırır. Erkek çiçekler kedicik formunda olup önceki yılın sonbaharında oluşur; dişi çiçekler ise tomurcuk içinde kalır ve sadece kırmızı stigmaları dışarıdan fark edilir. Meyveler küresel veya oval, sivri uçlu fındıklar olup parçalı bir meyve kadehi tarafından çevrelenmiştir. Çiçeklenme dönemi genellikle şubat ve mart ayları arasındadır.

Bitki ilkbahar öncesi dönemde arılar için kritik ve bol miktarda polen kaynağı sağlar. Tek bir erkek çiçek salkımı yaklaşık 2 milyon polen tanesi üretebilme kapasitesine sahiptir. Tozlaşma rüzgar aracılığıyla gerçekleşir ve bitki nektar üretimi yapmaz.

Avrupa-Sibirya elementi olan bitki, ormanlık alanlarda ve dere kenarlarında deniz seviyesinden 1600 metre rakıma kadar doğal yayılış gösterir. Sincap, yediuyur(Gliridae) ve fare gibi memeliler ile karga ve sıvacı kuşu gibi çeşitli kuş türleri için temel bir besin kaynağıdır. Bitki 67 farklı tırtıl türü için yaşam alanı ve besin sağlamaktadır. Kökleri, trüf mantarı gibi bazı değerli mantar türleri ile mikoriza adı verilen simbiyotik bir ilişki kurar. Dökülen yapraklar bir yıl içinde hızla kompostlaşarak toprakta humus oluşumuna ve besin döngüsüne katkıda bulunur.

Cins adı olan “Corylus”, fındığın formuna ve sert kabuğuna atıfta bulunan miğfer anlamındaki Antik Yunanca kelimeden türetilmiştir. Tür epiteti olan “avellana”, İtalya’da fındıklarıyla meşhur olan Avella şehrini işaret eder. Türkçe “fındık” ismi, “Pontus cevizi” anlamına gelen “karuon pontika” ifadesinden gelmektedir.

Tohumları çiğ veya pişirilerek tüketilir; protein, doymamış yağ, E vitamini, magnezyum ve bakır açısından zengindir. Tohumlardan elde edilen yağ hem kozmetik sektöründe hem de çeşitli gıda ürünlerinin imalatında kullanılır. Yaprak, kabuk ve çiçek salkımları büzücü, ateş düşürücü ve ağrı kesici özellikleri nedeniyle geleneksel tıpta değerlendirilmiştir. Taze yapraklar ve erkek çiçek salkımları salatalarda veya sebze yemeği şeklinde tüketilebilir. Çiçek salkımlarından hazırlanan çay, bağışıklık sistemini desteklemek ve soğuk algınlığı belirtilerini hafifletmek amacıyla kullanılır. Esnek dalları sepet örgüsü ve baston yapımında kullanılırken, odunundan yüksek kaliteli mangal kömürü elde edilir.