Helleborus orientalis

yayın tarihi :

Paylaş :

Çöplemecik

Helleborus orientalis | Nieswurz

FamilyaRanunculaceae
Cins / TürHelleborus / Helleborus orientalis
Nektar★★☆☆
Polen★★★☆

Botanik Tanımı

Bitki 30 ila 60 cm arasında boylanabilen, çok yıllık, her dem yeşil ve otsu bir türdür. Gövde yapraksızdır ve deri benzeri, elsi parçalı yapraklar doğrudan tabandaki rizomdan çıkar. Yapraklar 7 ila 11 parçalı olup yaprakçıkları eliptik, kaba dişli, üst yüzü parlak koyu yeşil, alt yüzü ise daha açık yeşil ve bazen tüylüdür. Çiçeklenme genellikle Ocak ile Mayıs ayları arasında gerçekleşir. Beş adet çanak yapraktan oluşan çiçekler başlangıçta beyaz veya yeşilimsi beyaz renktedir; bitki yaşlandıkça bu renk pembe veya mor tonlarına döner. Taç yapraklar 5 ila 10 adet olup nektarlara dönüşmüştür; ercikler sarı renklidir. Meyveler tabanda kaynaşık balg meyve formundadır ve siyah tohumlar üretir.

Arılar İçin Önemi

Kış ortasında ve erken ilkbaharda çiçek açan bu bitki, uyanan böcek dünyası için kritik bir erken besin kaynağıdır. Çiçeklerdeki nektarlar sayesinde hummel ve bal arıları için bol nektar ve polen sağlar. Özellikle Andrena chrysosceles ve Osmia cornuta gibi yabani arı türleri ile Lasioglossum cinsi türler tarafından aktif olarak ziyaret edilir.

Ekolojik Değeri

Doğal yayılış alanı Yunanistan ile Kafkasya arasındaki bölgeyi ve Türkiye’nin Istranca, Çatalca-Kocaeli ile Karadeniz alt bölgelerini kapsar. Deniz seviyesinden 2200 metre rakıma kadar olan orman açıklıklarında, orman altlarında, yol kenarlarında ve çalılıklarda yetişir. Geçirgen, humuslu, kireçli veya nötr karakterli nemli toprakları ve gölgelik alanları tercih eder. Tohumları, üzerlerindeki yağlı doku sayesinde karıncalar tarafından taşınarak çevreye dağılır.

Etimoloji

Cins adı olan Helleborus, Antik Yunancada hayvan gıdası anlamına gelir ve bitkinin insanlara zehirli olmasına rağmen bazı yabani hayvanlarca tüketilebildiğine işaret eder. Tür epiteti olan orientalis ise Latince doğulu demektir ve bitkinin Avrupa’nın doğu bölgelerine özgü olduğunu belirtir.

Kullanım Alanları

Bahçelerde, özellikle ağaç altlarında ve gölgelik alanlarda kış sonu renk sağlaması için süs bitkisi olarak yaygın kullanılır. Geleneksel Anadolu tıbbında epilepsi, baş dönmesi, hemoroit, cilt hastalıkları, diş rahatsızlıkları, baş ağrısı ve işitme sorunlarının tedavisinde başvurulmuştur. Hayvanlarda ishal, ayak ödemi ve soğuk algınlığı vakalarında yaprak ve rizomlarından yararlanılmıştır. Bitki hellebrin ve helleborin gibi kalp glikozitleri ile saponinler içerdiğinden tüm kısımlarıyla insanlar ve hayvanlar için zehirlidir; temas halinde cilt tahrişine, tüketildiğinde ise şiddetli sindirim sistemi rahatsızlıklarına yol açar. Tarihsel olarak kötü ruhları uzaklaştırmak ve sığırları nazardan korumak gibi dinsel veya folklorik amaçlarla da kullanılmıştır.